Hoog op het Chajnantor plateau in het chileense Andesgebergte
bewegen de antennes van de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array
of ALMA afgekort, in koor.
Het werk voordert in een razend tempo in dit ambitieuze project
dat over een paar jaar uit 66 antennes zal bestaan, die op een hoogte van 5000 meter samen zullen werken.
Eenmaal voltooid zal ALMA sterrenkundigen in staat stellen het koude heelal in ongekend detail te bestuderen.
Dit is de ESOcast!
State of the art wetenschap en het leven achter de schermen van ESO, de European Southern Observatory.
De ultieme grens onderzoeken met onze gastheer Dr J, alias Dr Joe Liske.
Hallo en welkom bij de ESOcast.
In deze aflevering gaan we de ALMA sterrenwacht in de Atacama woestijn in Chili bezoeken.
Hier bouwt ESO, samen met haar internationale partners,
iets wat 's werelds grootste sterrenkundige faciliteit zal worden.
ALMA zal het heelal op milimeter en submilimeter golflengten waarnemen.
Dit zal sterrenkundigen in staat stellen om zowel hele koude objecten als heel ver verwijderde objecten waar te nemen in het vroege heelal.
Omdat zulke waarnemingen wverstoord worden door waterdamp in de atmosfeer,
wordt ALMA gebouwd op een van de droogste plaatsen ter wereld, het Chajnantor plateau op een hoogte van 5000 meter,
wat het tegelijkertijd ook een van de hoogste sterrenkundige locaties ter wereld maakt.
ALMA zal op twee verschillende locaties geëxploiteerd worden:
Ten eerste is er de Array Operations locatie, boven op het plateau waar de antennes zich bevinden,
en dan, meer naar beneden, is de Operations Support faciliteit.
Het bouwen van de ALMA sterrenwacht in de droge Atacama woestijn en op zo'n grote hoogte is geen gemakkelijke onderneming.
Voordat de antennes naar de hoge locatie worden gebracht moeten ze in elkaar gezet worden op de Operations Support faciliteit (OSF).
De op 2900 meter gelegen OSF
dient ook als controle centrum voor de antennes die zich op de hoge locatie bevinden.
Terwijl majestueuze vulkanen in de verte opdoemen, zijn ingenieurs bezig de talloze onderdelen van de antennes in elkaar te zetten en te controleren
en nu zijn er veel antennes in verschillende fases van assemblage te vinden bij de OSF.
Iedere nieuwe antenne moet aan zeer strenge eisen voldoen.
De oppervlakte van elke schotel is tot op veel minder dan de dikte van een vel papier nauwkeurig
en de antennes kunnen nauwkeurig genoeg gericht worden om een golfbal op een afstand van 15 km op te merken.
Op meerdere manieren is de OSF het hart geworden van het ALMA project.
Dit is waar het personeel woont tijdens hun dienst en waar veel van de dagelijkse routine zich afspeelt.
Er zijn veel vergaderingen van verschillende groepen wetenschappers en ingenieurs
en op deze afgelegen locatie worden zelfs wetenschappelijke conferenties gehouden.
De OSF huisvest ook de twee vervoerders die gebruikt worden om de antennes te transporteren.
Dus met het in elkaar zetten en het testen van de antennes door wetenschappers en ingenieurs en het uitvoeren van de werkzaamheden op de hoge locatie,
is de OSF een behoorlijk drukke en opwindende plaats geworden.
Wetenschappers en ingenieurs testen het ultieme presteren van het complexe systeem.
Richtings- en holografietesten worden dag en nacht uitgevoerd
en de deskundigen zorgen ervoor dat alleen de antennes die voldoen aan de hoge ALMA eisen goedgekeurd worden.
Nadat een antenne met succes alle testen bij de OSF doorstaan heeft,
is de tijd gekomen om hem naar boven naar de Array Operations locatie, die op een hoogte van 5000 meter gelegen is, te vervoeren.
Dit werd voor het eerst met succes gedaan in september 2009.
Een reusachtige op maat ontworpen vervoerder wordt gebruikt om te antenne naar boven te brengen.
Omdat iedere antenne ongeveer 100 ton weegt is dit een delicate taak die de grootst mogelijke aandacht vergt.
Er zijn twee vervoerders die ook gebruikt worden om de antennes naar verschillende posities te verplaatsen om daardoor de ALMA array te herconfigureren.
De Array Operations locatie is een plaats van extremen,
met harde winden, lage temperaturen en een dunne atmosfeer.
Echter, dankzij de extreme droogte en hoogte,
biedt de locatie uitstekende voorwaarden om de submilimeter radiogolven waar te nemen waar ALMA voor ontworpen is.
Daarnaast biedt Chajnantor veel plaats.
Dat is nodig omdat, in hun breedste opstelling, de antennes een breedte hebben van 16 kilometer.
Ondanks de barre weersomstandigheden wordt er gewerkt om het plateau voor de antennes klaar te maken.
Er is een netwerk aan wegen gebouwd en de arbeiders zijn bezig met verschillende taken om de constructies te voltooien.
Alle 192 funderingen voor de antennes zijn klaar en sommige zijn al in gebruik.
Er is ook een technisch gebouw dat in de toekomst dienst zal doen om de data van de antennes te ontvangen,
verwerken en vervolgens door te sturen naar de OSF.
Nu het aantal antennes op de hoge locatie steeds groeit
komt het project in een nieuwe en belangrijke fase: de inbedrijfstelling en het verifiëren van wetenschappelijke data.
In het controle centrum van de OSF is de spanning groot terwijl de testen worden uitgevoerd.
De inbedrijfstelling en het verifiëren van wetenschappelijke data is bedoeld
om te bevestigen dat de hele faciliteit van een verzameling van heel complexe onderdelen
veranderd is in een instrument wat in staat is om beelden en metingen van een buitengewone gevoeligheid en nauwkeurigheid te produceren.
De antennes worden op verschillende locaties binnen de array geplaatst
om er zeker van te zijn dat al hun basisfuncties op verschillende grondlijnen correct werken.
Op dit moment zijn de antennes in het midden van de locatie geplaatst
en ze gebruiken antenneposten die uiteindelijk de zgn. Atacama Compact Array zullen vormen.
ALMA ontwikkelt zich snel en er ligt een heldere toekomst in het verschiet voor veel vakgebieden in de sterrenkunde.
Bij voorbeeld, het zal een uniek inzicht geven in het vormen van sterren en planeten
en het zal een van de voornaamste instrumenten zijn om de eerste sterren en melkwegstelsels in het vroege en ver verwijderde heelal te bestuderen.
En dus kunnen wij sterrenkundigen gewoon niet wachten om aan de slag te gaan met deze fantastische wetenschappelijke machine!
Dit is Dr J die zich afmeldt voor ESOcast.
Volg mij weer de volgende keer voor een ander kosmisch avontuur.
ESOcast wordt geproduceerd door ESO, de European Southern Observatory.
ESO, de European Southern Observatory, is de bij uitstek intergouvernementele wetenschaps- en technologische organisatie in de sterrenkunde
die 's werelds meest geavanceerde aardse telescopen ontwerpt en bouwt.
Het ALMA project is een samenwerking tussen de wetenschappelijke gemeenschappen van Oost-Azië, Europa en Noord Amerika met Chili.
Transcriptie door ESO; vertaling door Suzan van Eijk
Nu dat je op de hoogte bent van ESO,
ga verder dan deze wereld met Hubble.
De Hubblecast toont de nieuwste ontdekkingen van 's werelds meest erkende en geprezen buitenaardse sterrenwacht,
de NASA/ESA Hubble Space Telescope