Zespół naukowców zbadał nietypową gromadę galaktyk Abell 2744,
nazywaną też Gromadą Pandory.
Korzystając z teleskopów na ziemi i w kosmosie,
w tym z Kosmicznego Teleskopu Hubble'a, należącego do NASA/ESA
oraz z Bardzo Dużego Teleskopu (VLT), należącego do ESO
odkryli, że gromada uformowała się przez jednoczesne zderzenie
co najmniej czterech osobnych gromad galaktyk.
To jest ESOcast!
Najnowsze badania naukowe oraz codzienna praca w ESO,
Europejskim Obserwatorium Południowym.
Gdy wielkie gromady galaktyk zderzają się ze sobą,
powstający w wyniku tego bałagan jest skarbnicą informacji.
Obserwacje takich kosmicznych karamboli pozwalają astronomom zrekonstruować zdarzenia,
które miały miejsce setki milionów lat temu.
Pozwalają także badać w jaki sposób różne rodzaje materii zachowują się w trakcie kolizji.
Galaktyki w Gromadzie Pandora
są dobrze widoczne na zdjęciach z Kosmicznego Teleskopu Hubble'a oraz z Bardzo Dużego Teleskopu (VLT).
Ale stanowią zaledwie około 5% masy gromady.
Około 20% zawarte jest w gorącym gazie, widocznym tutaj na różowo.
Gaz widać dzięki emisji w promieniowaniu rentgenowskim,
które jest obserwowane przez satelitę NASA o nazwie Chandra.
Lwia część masy gromady, około 75%, to ciemna materia.
Ciemnej materii nie widać bezpośrednio,
stanowi ona zagadkę dla współczesnej astronomii.
Ale astronomowie mogą zastosować pewien trik, aby określić położenie ciemnej materii:
obserwując w jaki sposób grawitacja zaburza światło pochodzące od jeszcze dalszych galaktyk,
mogą dowiedzieć się o ukrywającej się ciemnej materii.
Pozwala to astronomom na wykonywanie szczegółowych map rozmieszczenia ciemnej materii,
tutaj pokazanej na niebiesko.
Porównanie położenia galaktyk, gorącego gazu i ciemnej materii
pokazuje, że nie było to proste zderzenie pomiędzy dwoma gromadami.
Rekonstruujący historię Gromady Pandora astronomowie
przypuszczają, że uformowała się z czterech osobnych gromad,
które uczestniczyły w serii kolizji w okresie około 350 milionów lat.
Wygląda na to, że to złożone zderzenie odseparowało
część gorącego gazu i ciemnej materii
w taki sposób, że teraz leżą poza widzialnymi galaktykami.
W pobliżu jądra Abell 2744
gaz jednej z gromad zderzył się z innym i utworzył falę uderzeniową.
Ciemna materia przetrwała to zderzenie nienaruszona.
W innej części gromady
wydają się mieścić galaktyki i ciemna materia, ale brak tam gorącego gazu.
Gaz mógł zostać wyssany podczas kolizji,
pozostawiając jedynie słaby ślad.
Jeszcze dziwniejsze struktury znajdują się w zewnętrznych częściach gromady.
Jeden z regionów zawiera dużo ciemnej materii,
ale nie ma w nim jasnych galaktyk, ani gazu.
Odosobniony obłok gazu został wyrzucony
i raczej poprzedza, a nie postępuje za powiązaną z nim ciemną materią.
To zagadkowe ustawienie może opowiedzieć astronomom co nieco na temat
tego, w jaki sposób zachowuje się materia
i jak różne składniki Wszechświata oddziałują ze sobą.
Gromady galaktyk są największymi obiektami we Wszechświecie
utrzymywanymi przez swoją własną grawitację.
Zrozumienie w jaki sposób powstają i ewoluują
jest kluczowym aspektem odkrywania historii kosmosu.
Poznawanie własności ciemnej materii nie tylko zwiększa nasze zrozumienie gromad galaktyk,
ale także przybliża nas do zrozumienia
natury tej zagadkowej i nieuchwytnej substancji.
ESOcast został wyprodukowany przez ESO - Europejskie Obserwatorium Południowe.
ESO jest wiodącą naukową i technologiczną organizacją międzyrządową do badań astronomicznych,
projektującą, budującą i operującą najbardziej zaawansowanymi na świecie teleskopami naziemnymi.
Tłumaczenie: Krzysztof Czart
Teraz, gdy poznałeś ESO,
spróbuj 'wyjść poza naszą planetę' za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble'a
Hubblecast ukazuje najnowsze odkrycia dokonane za pomocą najbardziej znanego i cenionego
kosmicznego obserwatorium: Kosmicznego Teleskopu Hubble'a, należącego do NASA/ESA.